Colombia's gewapende groepen stijgen in opkomst te midden van mislukte vredesinspanningen: er ontvouwt zich een crisis

Colombia's gewapende groepen stijgen in opkomst te midden van mislukte vredesinspanningen: er ontvouwt zich een crisis

Onder de oppervlakte van de pittoreske landschappen en levendige steden van Colombia schuilt een verontrustende realiteit: illegale gewapende groepen hebben aan kracht gewonnen en hun territoria uitgebreid tijdens de regering van president Gustavo Petro. Deze verontrustende trend heeft bijgedragen aan een humanitaire crisis waarbij alleen al in 2022 meer dan 180.000 mensen uit hun huizen zijn verdreven, een hartverscheurende piek die sinds 2015 niet meer is waargenomen, zoals gerapporteerd door de Internationaal Comité van het Rode Kruis (ICRC).

Volgens een recent rapport gedetailleerd door De Straattijden Colombia kampt nu met een alarmerende toename van het lidmaatschap van deze gewapende groepen. Eind juni 2023 was hun gelederen gegroeid tot bijna 22.000 leden – tegen ongeveer 15.120 toen Petro medio 2022 aantrad. Dit vertegenwoordigt een duizelingwekkende stijging van 45%, waarmee het groeipercentage van 17% onder Ivan Duque in de vorige vier jaar werd overtroffen.

De veerkracht van gewapende groepen

De Colombiaanse minister van Defensie, Pedro Sanchez, schrijft deze opkomst toe aan het manoeuvreren van facties om lopende vredesonderhandelingen te exploiteren. Tragisch genoeg blijven de Colombiaanse gemeenschappen lijden onder de gevolgen, vooral in regio's als Nariño, waar meer dan 40.000 ontheemden woonden terwijl illegale groepen hevig met elkaar strijden om de cocaïneproductie en -smokkelroutes. De dynamiek in de provincie Arauca is eveneens alarmerend, omdat botsingen tussen ELN-guerrillastrijders en FARC-dissidenten de plaatselijke bevolking voortdurend in angst houden, wat leidt tot meer gedwongen ontheemding.

Het aanhoudende conflict duurt al 75 jaar, waarbij talloze gezinnen zijn ontworteld en hen zijn gedwongen te migreren van het platteland naar stedelijke centra als Bogotá, Medellin, Cali en Barranquilla, op zoek naar veiligheid en stabiliteit. Sinds het begin van het interne conflict in 1948 zijn ruim 8,5 miljoen mensen getroffen door gedwongen ontheemding. Colombia Eén.

Een lange geschiedenis van geweld en ontheemding

Het sociale weefsel in Colombia is verscheurd door jaren van geweld. Ontheemde individuen, vaak landarbeiders op het platteland, inheemse gemeenschappen en Afro-Colombianen, bevinden zich in precaire omstandigheden in de marge en vormen soms sloppenwijken en illegale nederzettingen. De cijfers vertellen een grimmig verhaal: meer dan 5 miljoen mensen leven momenteel als ontheemden in Colombia en worden geconfronteerd met uitdagingen als gevolg van emotionele trauma's en economische tegenslagen.

Ondanks pogingen om deze crisis aan te pakken, waaronder het ‘totale vredes’-initiatief van president Petro, dat dialoog en onderhandeling bevordert, is de harde realiteit dat militaire operaties zijn hervat terwijl de vredesbesprekingen zijn mislukt. Critici beweren dat deze pogingen tot een staakt-het-vuren slecht zijn ontworpen, waardoor gewapende groepen hun controle verder kunnen verstevigen, aldus Eduardo Pizarro, een bekende conflictexpert. De aanhoudende veerkracht van deze criminele entiteiten komt grotendeels voort uit hun vermogen om zichzelf te financieren via drugshandel, illegale mijnbouw en andere misdaden.

Het lot van de ontheemden in Colombia blijft nijpend. Het ICRC bevestigde alarmerende cijfers in 2022: 400 gedocumenteerde schendingen van het internationaal humanitair recht, met een verontrustende stijging van het aantal landmijnincidenten met doden en gewonden tot gevolg. Bovendien blijft de kwestie van de gedwongen verdwijningen zwaar wegen op de natie, waarbij de regering schat dat sinds de escalatie van het geweld ruim 126.000 mensen onder dwang zijn verdwenen.

De noodzaak van echte verandering

Naarmate Colombia vooruitgang boekt, wordt de dringende behoefte aan een alomvattende oplossing voor deze ingewikkelde kwesties duidelijk. De regering van president Petro erkent dat sociale ongelijkheid een cruciale oorzaak is van gedwongen ontheemding, maar de strijd om substantiële en effectieve veranderingen door te voeren blijft bestaan. Zal Colombia, nu de schaduw van het conflict elke dag groter wordt, een manier vinden om de cyclus van geweld te doorbreken en een toekomst te bevorderen waarin elke burger zich veilig kan voelen in zijn thuisland?