De ineenstorting van de Golfstroom kan verwoestende kou naar Groot-Brittannië brengen

De ineenstorting van de Golfstroom kan verwoestende kou naar Groot-Brittannië brengen

De Golfstroom, een vitale oceaanstroom die de temperatuur in Groot-Brittannië relatief mild houdt, wordt geconfronteerd met een alarmerende achteruitgang. Volgens Spiegel hebben wetenschappers van de Universiteit van Californië verrassend bewijs ontdekt dat de Golfstroom, officieel bekend als de Atlantic Meridional Overturning Circulation (AMOC), in een ongekend tempo verzwakt is. Dit fenomeen is al meer dan een eeuw aan de gang en zou binnenkort tot een totale ineenstorting kunnen leiden.

Zonder de Golfstroom waarschuwen deskundigen dat de gemiddelde temperatuur in Groot-Brittannië met minstens 10°C zou kunnen dalen, wat ernstige gevolgen voor de bevolking zou kunnen hebben. In de meest schokkende scenario's zou Schotland te maken kunnen krijgen met temperaturen tot -30°C, terwijl Londen getroffen zou kunnen worden door extreme kou die daalt tot -19°C. Professor Wei Liu, leider van de studie gepubliceerd in Communications Earth & Environment, benadrukt dat deze verzwakkende trend in verband kan worden gebracht met een aanhoudend koudwatergebied ten zuiden van Groenland en IJsland. Deze plek is, intrigerend genoeg, al meer dan honderd jaar onaangetast gebleven door de opwarming van de aarde, wat de wenkbrauwen doet fronsen in de wetenschappelijke gemeenschap.

De rol van de Golfstroom

De Golfstroom is meer dan alleen maar heet water dat vanuit Florida over de Atlantische Oceaan stroomt; het is een integraal onderdeel van de circulatie van de Atlantische Oceaan, waarbij warm water naar het noorden wordt getransporteerd en koud water naar het zuiden wordt gestuurd. De Nationale Centra voor Milieu-informatie (NCEI) benadrukt het belang van het AMOC bij het handhaven van het klimaatevenwicht. Een verzwakt AMOC zou kunnen leiden tot warmer weer in tropische gebieden, koudere temperaturen op poolgebieden, verstoorde neerslagpatronen en zwaardere stormen, naast een stijgende zeespiegel langs de Noord-Amerikaanse Atlantische kust.

Even terugkijkend hebben onderzoekers de afgelopen zestig jaar uitgebreide oceanische gegevens geanalyseerd. Dit onderzoek heeft een ongelukkige waarheid aan het licht gebracht: hoewel het AMOC van 1955 tot 1994 stabiel was, zijn de kracht en snelheid ervan de afgelopen twintig jaar aanzienlijk afgenomen. De verontrustende achteruitgang wordt toegeschreven aan klimaatfactoren zoals de opwarming van het oppervlak en verschuivingen in het zoutgehalte. Toch constateert de NCEI een sprankje veerkracht binnen de Golfstroom zelf.

De mondiale implicaties

De gevolgen van een mogelijke ineenstorting van het AMOC blijven niet beperkt tot Europa. Zoals opgemerkt door een groep van 44 klimaatwetenschappers in een open brief die werd gedeeld op Levende Wetenschap zijn de risico's waarmee de oceaancirculatie wordt geconfronteerd waarschijnlijk onderschat, en is onmiddellijke actie van cruciaal belang. De wetenschappers benadrukken specifiek hoe een instortende AMOC zou kunnen leiden tot dramatische klimaatverschuivingen in de Scandinavische landen, een ‘koude klodder’ in het oostelijke deel van de Noord-Atlantische Oceaan zou kunnen verergeren en zelfs de landbouwstabiliteit in Noordwest-Europa zou kunnen bedreigen.

Maar daar houden de effecten niet op. Andere regio's zouden aanzienlijke veranderingen in het weerpatroon kunnen zien. Een uitgesproken zuidwaartse verschuiving in tropische moessonsystemen zou bijvoorbeeld de landbouw en ecosystemen wereldwijd kunnen ontwrichten. Bovendien zou een dergelijke stopzetting van de oceaanstromingen de stijging van de zeespiegel langs de Atlantische kust van de Verenigde Staten kunnen versterken, waardoor een waterval van schadelijke effecten op de mariene ecosystemen en de visserij zou kunnen ontstaan.

Hoewel het Intergouvernementeel Panel voor Klimaatverandering (IPCC) suggereert dat er een gemiddeld vertrouwen bestaat dat het AMOC niet vóór 2100 volledig zal instorten, beweren de wetenschappers dat deze voorspelling te optimistisch is. Ze benadrukken dat zelfs een matige kans op een ineenstorting ernstige bedreigingen met potentieel catastrofale gevolgen met zich meebrengt.

In het licht van deze escalerende waarschuwingen is de groeiende consensus dus duidelijk: urgente klimaatactie is noodzakelijk. Beleidsmakers moeten gehoor geven aan deze waarschuwingen en hun inspanningen opvoeren om de doelstellingen te halen die zijn vastgelegd in de Overeenkomst van Parijs uit 2015, die tot doel heeft de mondiale temperatuurstijging te beperken tot 1,5 graden Celsius boven het pre-industriële niveau. De boodschap moet luid en duidelijk weerklinken: het negeren van de status van de Golfstroom kan voor ons allemaal een ramp betekenen.